2026-cı il Dünya Çempionatının qrup mərhələsi arxada qaldı. Turnirdən əvvəl hər kəs Avropa futbolunun böhranından danışsa da, ‘Köhnə Dünya’ 16 təmsilçisindən yalnız 3-nü itirdi. Əsl sensasiyanı isə Afrika yığmaları etdi. Turnirin əsas uğursuzu isə tamamilə başqa qitədir. FİFA artıq radikal qərarlar barədə düşünməlidir.
Gəlin, qitələrin DÇ-2022-dəki kvotaları ilə DÇ-2026-da 1/16 finala yüksələn komandalarının sayını müqayisə edək (hər iki halda söhbət 32 komandalıq siyahıdan gedir):
QİTƏ DÇ-2022-də YER SAYI DÇ-2026: 1/16 FİNALA ÇIXANLAR
Avropa 13 13
Cənubi Amerika 4,5 5
Afrika 5 9
Asiya 5,5 2
Şim. və Mər.Amerika 3,5 3
Okeaniya 0,5 0
Bu statistika təsadüf deyil. Afrikanın çempionata göndərdiyi 10 komandadan 9-u (90% effektivlik) qrupdan çıxıb. Cənubi Amerikada bu göstərici 83,3%, Avropada isə 81,3%-dir.
Bunun əksinə olaraq, Asiya təmsilçilərinin yalnız 22,2%-i (9-dan 2-si) mərhələ adlaya bilib. Pley-offdan kənarda qalan 16 komandadan 7-si məhz Asiya qitəsini təmsil edir.
Asiyanın xroniki uğursuzluğu: 2014 və 2006-cı illərdə heç bir Asiya komandası qrupdan çıxa bilməmişdi. 2010 və 2018-ci illərdə yalnız müvafiq olaraq 2 və 1 komanda pley-offa yüksəlmiş, lakin ilk mərhələdəcə uduzmuşdular.
Bu il də ənənə pozulmadı; yalnız Yaponiya və Avstraliya 1/16 finala vəsiqə qazandı. Digər Asiya nəhəngləri isə tam mənada iflas uğradı.
Cənubi Koreya və İran: Qruplarını 3-cü sırada tamamlayan bu iki komanda, oyun təqviminin ədalətsizliyi və püşk amili üzündən dramatik şəkildə turnirdən kənarda qaldı.
Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, İordaniya və Özbəkistan: Bu 5 komanda ümumilikdə cəmi 3 xal toplaya bildi. Xüsusilə Özbəkistanın birbaşa vəsiqə qazanmasına rəğmən, qitələrarası pley-offdan gələn DR Konqona 1:3 uduzması Asiya futbolunun səviyyəsini ortaya qoydu.
Afrikadan DÇ-2026-ya gələn 10 komandadan 9-u pley-offdadır! Bu, proqnozları alt-üst edən tarixi bir nəticədir. Qitə təmsilçilərindən yalnız Tunis zəif oyunu ilə məyus etdi. Ən maraqlısı odur ki, Nigeriya (FİFA reytinqində 26-cı) və Kamerun (44-cü) kimi nəhənglər heç bu turnirə vəsiqə də qazana bilməmiyblər. Bu da Afrikada rəqabətin nə qədər yüksək olduğunu göstərir.
1/16 finaldakı Afrika cütlükləri:
CAR – Kanada 0:1
Mərakeş – Niderland
Seneqal – Belçika
Qana – Kolumbiya
Əlcəzair – İsveçrə
Misir – Avstraliya
DR Konqo – İngiltərə
Kabo-Verde – Argentina
Kot-d’İvuar – Norveç
Şimali və Mərkəzi Amerika (CONCACAF) zonası yeni formatdan ən çox qazanan tərəf oldu. Ev sahibi olan ABŞ, Meksika və Kanada qruplarını uğurla tamamlasalar da, onların arxasından gələn Haiti və Panama turniri xalsız başa vurdu. Bu qitəyə 6 yerin verilməsi hazırki mənzərədə bir qədər şişirdilmiş görünür.Mövcud mənzərə onu göstərir ki, Afrikanın Asiyadan cəmi bir zəmanətli yer çox alması ədalətsizlikdir. Əgər gələcəkdə DÇ-nin komanda sayı 64-ə çatdırılarsa, Afrika qitəsi kvotasının əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasını tələb etmək üçün əlinə mükəmməl arqumentlər alıb. Lakin indiki 48 komandalı formatda FİFA-nın yaxın gələcəkdə hər hansı radikal dəyişiklik edəcəyi inandırıcı görünmür.