Asiya seçmə mərhələsini lider kimi tamamlayaraq DÇ-2026-ya vəsiqə qazanan İran millisi, hazırda qeyri-müəyyənliklə üz-üzədir. Sahədəki uğura baxmayaraq, ABŞ ilə yaşanan siyasi və hərbi gərginlik yığmanın turnirdə iştirakını sual altına qoyub. Viza problemləri, təhlükəsizlik zəmanətləri və mümkün sanksiyalar fonunda FIFA-nın verəcəyi qərar təkcə İranın deyil, bütövlükdə turnirin gedişatına təsir edə bilər.

Diplomatik böhran və yaşıl meydanlar

İyunun 11-də start götürəcək mundiala sayılı günlər qalsa da, İranın ABŞ və İsrail ilə gərginləşən münasibətləri idman gündəmini zəbt edib. İran Futbol Federasiyasının (İFF) prezidenti Mehdi Tac dövlət televiziyasına müsahibəsində mövcud vəziyyətin turnirdə iştirakla bağlı ciddi risklər yaratdığını etiraf edib.

 Dünya reytinqində 20-ci pillədə qərarlaşan və son səkkiz dünya çempionatının altısında iştirak edən İran, bu dəfə daha mürəkkəb bir sınaqla qarşı-qarşıyadır. Dekabrda Vaşinqtonda keçirilən püşkatmada 2-ci səbətdə yer alan İran G qrupunda Belçika, Misir və Yeni Zelandiya ilə mübarizə aparmalıdır.

Təhlükəsizlik və ABŞ – İran qarşıdurması ehtimalı

Turnirin ən səs-küylü ssenarilərindən biri pley-off mərhələsində yaşana bilər. Belə ki, hər iki komanda öz qrupunda ikinci yeri tutarsa, 1/8 finalda ABŞ və İran qarşı-qarşıya gələcək. Bu ehtimal təşkilatçılar üçün həm siyasi, həm də təhlükəsizlik baxımından ən yüksək risk səviyyəsi hesab olunur.

FIFA-nın qaydaları nə deyir?

Dünya Çempionatı reqlamentinin 6.7-ci bəndi aydın şəkildə bildirir ki, hər hansı bir komandanın turnirdən çəkilməsi və ya kənarlaşdırılması barədə yekun qərar müstəsna olaraq FIFA-ya məxsusdur. Əgər İran turnirdən kənarlaşdırılarsa:

1. Digər bir komandanın avtomatik olaraq onu əvəz etməsi məcburi deyil.

2. Alternativ variant kimi Asiya Futbol Konfederasiyası (AFC) daxilində yeni bir pley-off oyununun keçirilməsi gündəmə gələ bilər.

Tarixi presedentlər: Futbol tarixi siyasi qərarların kölgəsində qalan turnirlərlə zəngindir. 1950-ci ildə Hindistanın imtinası, 1992-ci ildə Yuqoslaviya daxili müharibə səbəbindən Avropa Çempionatından kənarlaşdırılması və nəhayət, 2022-ci ildə Rusiyanın Ukrayna ilə müharibəyə görə beynəlxalq yarışlardan uzaqlaşdırılması buna nümunədir.

Yekun ssenari

İranın mundialda iştirakı birbaşa FIFA və ev sahibi ABŞ-ın koordinasiyalı viza siyasətindən asılıdır. Əgər diplomatik maneələr aşılamazsa, FIFA futbol tarixinin ən çətin qərarlarından birini verməli olacaq. 2026-cı il Dünya Çempionatı qlobal gərginliklərin kölgəsində tarixin ən böyük idman hadisəsi olmağa hazırlaşır.